LIFE Programı

LIFE Programı: Türk Kurumları İçin 2027 Durumu ve 4 Alternatif Fon

LIFE Programı, Avrupa Birliği’nin yalnızca çevre ve iklim eylemine ayrılmış tek fon programıdır. 25 yılı aşkın süredir uygulanan program; doğa ve biyoçeşitlilik, döngüsel ekonomi, iklim değişikliğiyle mücadele ve temiz enerji dönüşümü alanlarında binlerce projeyi destekledi. Belediyeler ve çevre kuruluşları arasında en çok merak edilen sorulardan biri ise şu: Türkiye’den bu programa başvurulabilir mi?

Bu yazıda programın yapısını, 2026 ve 2027 takvimini, Türkiye’nin programdaki güncel durumunu ve Türk kurumlarının çevre ve iklim projeleri için yararlanabileceği alternatif fonları anlatıyoruz. Diğer çağrılar için Son Başvuru Yaklaşanlar sayfamıza da bakabilirsiniz.

LIFE Programı 2026-2027 takvimi

LIFE Programı Nedir?

Program, AB’nin temiz, düşük karbonlu ve iklime dayanıklı bir ekonomiye geçişine katkı sağlarken çevre kalitesini ve biyoçeşitliliği korumayı amaçlar. Program, Avrupa İklim, Altyapı ve Çevre Yürütme Ajansı (CINEA) tarafından yönetilir. 2021-2027 döneminde dört alt programdan oluşur.

Doğa ve Biyoçeşitlilik Habitatların ve türlerin korunması, Natura 2000 alanları, stratejik doğa projeleri.
Döngüsel Ekonomi ve Yaşam Kalitesi Atık, su, hava, gürültü, kimyasallar ve çevresel yönetişim.
İklim Değişikliğiyle Mücadele ve Uyum Sera gazı azaltımı, iklim uyumu ve iklim yönetişimi.
Temiz Enerji Dönüşümü Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve bina yenileme kapasitesi.

Proje Türleri

Program kapsamında en yaygın proje türü Standart Eylem Projeleri’dir (SAP). Bunun yanında büyük ölçekli Stratejik Doğa Projeleri (SNaP), Stratejik Entegre Projeler (SIP), teknik destek projeleri ve temiz enerji dönüşümü için Koordinasyon ve Destek Eylemleri bulunur. Destek oranları çağrıya göre değişir; bazı başlıklarda uygun maliyetlerin %95’ine kadar destek sağlanabiliyor.

LIFE Programı 2026 ve 2027 Takvimi

Avrupa Komisyonu, LIFE 2026 çağrılarını 21 Nisan 2026’da başlattı ve çağrılar 28-30 Nisan 2026 tarihlerindeki LIFE bilgi günlerinde tanıtıldı. Standart eylem projeleri, teknik destek projeleri ve diğer başlıkların çoğu için son başvuru tarihi 22 Eylül 2026 saat 17:00 (Brüksel saati) idi.

İki aşamalı stratejik projelerde ise kavram notları 3 Eylül 2026’da teslim edildi. Bir sonraki aşamaya geçen başvuru sahipleri tam başvurularını 4 Mart 2027’ye kadar sunacak. Önceki yılların takvimine bakıldığında LIFE 2027 çağrılarının da ilkbahar aylarında açılması ve sonbaharda kapanması bekleniyor. Bu, mevcut 2021-2027 döneminin son LIFE çağrısı olacak.

Türkiye LIFE Programı’na Katılabiliyor mu?

LIFE, AB dışındaki ülkelerin ikili ortaklık anlaşmalarıyla programa katılmasına izin veriyor. Avrupa Komisyonu Temmuz 2022’de Türkiye dahil yedi ülkeyle LIFE ortaklık müzakerelerini başlattı. Ancak bir ülkedeki kuruluşların LIFE fonu alabilmesi için ilgili ortaklık anlaşmasının onaylanmış olması gerekiyor.

Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı’nın açıklamasına göre yapılan değerlendirmeler sonucunda Türkiye’nin bu aşamada programa katılmaması kararlaştırıldı. Bu nedenle Türk kuruluşları şu anda LIFE’tan doğrudan fon alan yararlanıcı olamıyor. AB dışından İzlanda, Ukrayna, Moldova ve Kuzey Makedonya ise programa katılmış durumda.

Bu durum, Türk kurumlarının LIFE projeleriyle hiç bağlantı kuramayacağı anlamına gelmiyor. Bazı çağrılarda üçüncü ülke kuruluşları, projenin hedefleri için gerekli olduğunda kendi bütçeleriyle ortak olarak yer alabiliyor. Bu tür bir katılım düşünülüyorsa ilgili çağrı belgesindeki uygunluk kuralları mutlaka kontrol edilmelidir.

Türk Kurumları İçin 4 Alternatif Çevre ve İklim Fonu

LIFE’a doğrudan erişim olmasa da Türk belediyeleri, üniversiteleri ve KOBİ’leri çevre ve iklim projeleri için başka AB ve ulusal fonlardan yararlanabiliyor.

1. Horizon Europe Küme 5 ve Küme 6

Türkiye Horizon Europe’a ortak ülke olarak katılıyor. İklim, enerji ve mobilite (Küme 5) ile gıda, biyoekonomi, doğal kaynaklar ve çevre (Küme 6) kümeleri, LIFE’ın kapsadığı birçok konuyu araştırma ve yenilik boyutuyla destekliyor. Küme 5’in 2027 başlıklarının tahmini bütçesi 873 milyon avro. Ayrıntılar için Horizon Europe 2027 rehberimize bakabilirsiniz.

2. AB Misyonları

İklim değişikliğine uyum, iklim nötr ve akıllı şehirler, okyanus ve suların restorasyonu ile toprak sağlığı misyonları özellikle belediyeler için uygun. Bu misyonlar Horizon Europe kapsamında yürütüldüğü için Türk kuruluşları başvurabiliyor.

3. Interreg Programları

Karadeniz Havzası, Akdeniz ve Bulgaristan-Türkiye programları çevre koruma ve iklim uyumunu öncelikli alanlar arasında sayıyor. 2021-2027 çağrıları büyük ölçüde tamamlandı; yeni dönem hazırlıkları için Interreg rehberimizi inceleyebilirsiniz.

4. IPA ve Kalkınma Ajansı Programları

AB’nin Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA III) ile eş finanse edilen programlar ve kalkınma ajanslarının yeşil dönüşüm destekleri de önemli kaynaklar. Örneğin Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı, Samsun, Tokat, Çorum ve Amasya’daki KOBİ’lerin yeşil dönüşüm faaliyetleri için 240 milyon liralık destek ayırdı.

LIFE Programı Projelerinden Öğrenilebilecekler

Türkiye programa katılmasa da LIFE’ın proje veri tabanı, iyi uygulama örnekleri için değerli bir kaynak. Benzer sorunlarla uğraşan Avrupa şehirlerinin çözümleri, Türk kurumlarının Horizon Europe veya Interreg başvurularına ilham verebilir.

  • Yerel bir çevre sorununu ölçülebilir hedeflerle tanımlamak.
  • Çözümü pilot ölçekte deneyip yaygınlaştırma planını baştan hazırlamak.
  • Yerel halkı ve paydaşları proje tasarımına dahil etmek.
  • Proje bittikten sonra sonuçların nasıl sürdürüleceğini netleştirmek.

Sık Sorulan Sorular

Türk belediyeleri LIFE Programı’na başvurabilir mi?

Türkiye bu aşamada programa katılmadığı için Türk belediyeleri doğrudan fon alan yararlanıcı olamıyor. Çevre ve iklim projeleri için Horizon Europe, AB Misyonları ve Interreg daha uygun seçenekler.

LIFE 2027 çağrıları ne zaman açılacak?

Kesin tarih henüz açıklanmadı. 2025 ve 2026 çağrıları Nisan ayında yayımlanmıştı; 2027 çağrılarının da benzer bir takvimle açılması bekleniyor.

Türkiye ileride LIFE Programı’na katılabilir mi?

Program, ortaklık anlaşmasıyla katılıma açık. 2028 sonrası yeni AB bütçe döneminde katılım konusunun yeniden değerlendirilmesi mümkün; gelişmeleri AB Başkanlığı duyurularından takip etmek gerekiyor.

FonBridge Değerlendirmesi

LIFE Programı’na doğrudan erişimin olmaması, Türk kurumlarının çevre ve iklim projelerinden vazgeçmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Aynı konular Horizon Europe’un Küme 5 ve Küme 6 çağrılarında, AB Misyonlarında ve Interreg programlarında destekleniyor. Üstelik bu programlarda Türk kuruluşları koordinatör olarak da yer alabiliyor.

Belediyeler için önerimiz; iklim uyumu, atık yönetimi ve doğa temelli çözümler gibi önceliklerini netleştirip bunları Horizon Europe 2027 çağrılarıyla eşleştirmek. FonBridge, kurumunuza en uygun programı bulmak ve proje fikrinizi doğru çağrıya yönlendirmek için destek sunuyor.